تبلیغات
learn something here
 

 

 

learn something here


 


روش های تقویت حافظه


1 - من حافظه ضعیفى دارم و كارى هم نمى‏شود كرد! این یك جمله كاملاً بى معناست. شما به سادگى مى‏توانید حافظه ضعیف خود را تقویت كنید و كارآیى آن را افزایش دهید؛ همان گونه كه ضعف بینایى یا شنوایى خود را با استفاده از عینك یا سمعك اصلاح مى‏كنید. پس قدم اول این است كه شما باید باور كنید كه ضعف حافظه، یك بیمارى گذراست و به راحتى قابل علاج و اصلاح است. حالا وقت آن است كه دست به كار شوید.


2 -شما حافظه‏اى بسیار نیرومند دارید! باور نمى‏كنید؟ آیا مى‏خواهید این امر را به خودتان ثابت كنید؟ بسیار خوب، سعى كنید چیزى را كه قبلاً مى‏دانسته‏اید، فراموش كنید؛ امكان ندارد! این طور نیست؟ حافظه شما به شدت مقاومت مى‏كند و مطمئن باشید كه بالاخره این حافظه شماست كه برنده مى‏شود. در یك رویارویى كاملاً مستقیم با حافظه خود، مى‏توانید باور كنید كه حافظه شما هم قوى و نیرومند است تا براى تقویت بیشتر حافظه، بیش از پیش اعتماد به نفس پیدا كنید.



3 -اولین قدم براى آماده ساختن حافظه، ایجاد یك ارتباط و پیوند و تداعى معانى است. تداعى معانى آگاهانه و كنترل شده، دقیقاً همان حافظه تربیت شده و قابل كنترلى را ایجاد مى‏كند كه شما به دنبال آن هستید.

این پیوند یا اتصال معانى، ممكن است آگاهانه و در اختیار یا نیمه هشیارانه و نیمه آگاهانه باشد. تداعى معانى نیمه آگاهانه، یعنى همان تداعى‏هاى ناخودآگاهى كه در ذهن شما میان كلمات یا حركات یا تصاویر خاصى با یك خاطره یا معانى دیگر شكل مى‏گیرد.

اما تداعى معانى آگاهانه كه كاملا در كنترل اراده و خواست ماست، همان نیروى اتصالى است كه حافظه ما را بیدار و تربیت مى‏كند؛ پس ارتباط میان معانى برقرار كنید تا حافظه‏اى نیرومند بدست آورید. مثلاً فرض كنید كه مى‏خواهید معناى كلمه انگلیسى New را به خاطر بسپارید؛ شما در ذهن خود با تكرار كلمه «نیو»، به یاد كلمه نو مى‏افتید. نو و تازه، معناى كاملاً نزدیك به جدید، یعنى كلمه Newدارد. سپس شما با نام نیو به یاد نو ودر نتیجه به یاد جدید و تازه مى‏افتید.



4 -یكى از محرك‏هاى تقویت و تولید كننده جرقه حركت حافظه، علاقه است. به یاد آوردن چیزهایى كه به آنها علاقه داریم، همیشه آسان‏تر از به خاطر آوردن چیزهایى است كه مورد علاقه ما نیستند.

یكى از روان شناسان متخصص حافظه مى‏گوید: نیروى حافظه، بستگى زیادى به علاقه دارد. او هر روز صبح از كارهایى كه مى‏خواهد انجام دهد، فهرستى ذهنى تهیه مى‏كند و مى‏گوید نكته مهم این است كه اتصال‏هاى یاد آورنده ذهنى، مارا مجبور كنند در لحظه مناسب، به آن چیزها علاقه‏مند شویم.

به عبارت ساده‏تر، تداعى، باعث ایجاد علاقه مى‏شود.

براى به خاطر آوردن هر چیز جدید، آن چیز باید با چیز دیگرى مربوط شود كه از قبل آن را مى‏شناسیم یا آن را به راحتى به خاطر مى‏آوریم.

5 -بعد از این كه دو چیز در ذهن ما به هم مربوط شدند، موضوعى كه از قبل آن را مى‏شناسیم، چیز جدید را به یادمان مى‏آورد انجام چنین كارى آن‏قدر ادامه مى‏یابد تا مطلب جدید به صورت اطلاعى در آید كه از قبل آن را مى‏شناسیم و به عبارت ساده‏تر، در ذهن ما استقرار و استحكام یابد و به راحتى در حافظه ما حضور یابد.

چرا ما به سادگى نقشه ایتالیا را به خاطر مى‏آوریم؛ اما به دشوارى مى‏توانیم شكل سرزمین‏هاى آلمان یا فنلاند را به یاد آوریم؟ زیرا معلم از كودكى به ما آموخت كه ایتالیا شبیه یك چكمه است؛ یعنى شكلى كه ما از قبل آن را مى‏شناختیم.

از قدرت تصویر ذهنى خود بیشتر استفاده كنید! متخصصان فن حافظه مى‏گویند: هر چه به تصویر درآید، به سادگى به خاطر سپرده مى‏شود.



6 -وقتى شما فكر مى‏كنید، تصویر هایى در ذهن شما پدید مى‏آید. این عمل تصور كردن، تصویر سازى یا تصویرى كردن است. این كارى است كه شما هر لحظه و پیوسته انجام مى‏دهید و هیچ مشكلى درباره آن ندارید.

ارسطو در یكى از كتاب‏هایش مى‏گوید:

«براى فكر كردن، ما باید با تصویرهایى گفت‏وگو كنیم كه آنها را در ذهن خود مى‏بینیم. فرض كنید من به شما مى‏گویم كه به صندلى فكر كنید. شما در ذهن خود چه چیزى را مى‏بینید؟ بدون شك، اولین تصویرى كه در ذهن شما ساخته مى‏شود، یك صندلى است.

شما مى‏توانید با پیوند دادن بعضى معانى به بعضى تصاویر قرینه و نزدیك به آن، به حافظه خود در یاد آورى آن معنا كمك كنید؛ مثلاً یادگیرى یك مطلب علمى در كلاس درس با حادثه‏اى كه همان زمان موجب جلب توجه شما شده است، عجین مى‏گردد و به محض یاد آورى تصویر آن حادثه یا جریان، آن مطلب علمى نیز در ذهن شما حضور مى‏یابد. بسیارى از این تصاویر جالب را مى‏توان به صورت خودآگاه و عامدانه به وجود آورد.

7 -اسپینوزا مى‏گوید: هر قدر یك چیز قابل فهم‏تر و روشن‏تر باشد، آسان‏تر در حافظه، حفظ و نگه دارى مى‏شود و بر عكس هر قدر مبهم‏تر باشد، آسان‏تر از یاد مى‏رود.

نتیجه مى‏گیریم كه بهتر است مفاهیم مبهم و مشكل را به اجزاى ساده و قابل فهم تبدیل كنیم و یا تصویر ذهنى ملموسى از آنها بسازیم تا ساده‏تر در ذهن باقى بمانند و یاد آورى آنها آسان‏تر گردد.



8 -ما تمایل داریم چیزهاى ساده، ملموس، روزمره و معمولى را فراموش كنیم؛ اما به ندرت چیزهاى منحصر به فرد، خشونت‏آمیز، غیر معمولى، مضحك و فوق العاده را از یاد مى‏بریم.

ما مى‏توانیم با ایجاد پیوندهاى ذهنى میان اشیا و كلمات، آنها را غیرمعمولى، تمسخرآمیز یا غیر ممكن سازیم تا مثل چسب به هم محكم شوند و در ذهن بمانند.

براى تصویرسازى از كلمات مبهم، از نیروى تخیل و ابتكار خود بهره بگیرید. یك ذره تخیل به اضافه مقدارى ابتكارى، به شما امكان مى‏دهد تا هر چیزى را تصویرى كنید. تخیل مى‏تواند بسیار مهم‏تر و مفیدتر از اطلاعات باشد. اگر شما تخیل نداشته باشید تا از اطلاعات خود استفاده كنید فایده ذهن و مغز چیست؟

مثلاً براى به خاطر آوردن سوره‏اى از قرآن كریم كه سجده واجب دارند، این گونه خیال‏پردازى كنید: شبى در حالى كه ستاره در آسمان مى‏درخشید، پدرم را دیدم كه در حال سجده، سوره فصلت را قرائت مى‏كرد. نام چهار سوره مذكور، در این داستان آمده است: نجم (ستاره)، سجده، فصلت و اقرأ یا علق(قرائت).



9 -خوب مشاهده كردن در تقویت حافظه، كمك بزرگى است. نگاه كردن و دیدن،آسان است؛ اما به دقت و به درستى مشاهده كردن، مهارتى است كه باید آن را كسب كنید. حافظه و مشاهده، رابطه نزدیكى با هم دارند و در كنار هم شما را به موفقیت نزدیك‏تر مى‏كنند. تفاوت دیدن با مشاهده كردن چیست؟ تفاوت آن است كه ما با چشمان خود مى‏بینیم؛ اما با ذهن خود مشاهده مى‏كنیم؛ به عبارتى مشاهده كردن، یعنى با ذهن دیدن.

تنها قاعده براى مشاهده كردن خوب و حساس، دقت و توجه است. شما با تمرین آگاهانه یا نا آگاهانه، مى‏توانید درست مشاهده كردن را به صورت یك قاعده در آورید و آن گاه كه بر اثر كسب این مهارت، از هر معنایى یك تصویر ذهنى دقیق و روشن و همراه با جزئیات در ذهن شما تشكیل شد، متوجه خواهید شد كه چقدر در به خاطر آوردن آن توانا هستید و چه حافظه نیرومندى پیدا كرده‏اید.



10 -اطلاعات، قابلیت اتصال به یكدیگر را دارند و هر اطلاعى را مى‏توان به اطلاع دیگر متصل كرد. مهم نیست كه اتصال چقدر واضح و روشن یا مبهم و رمز گونه باشد؛ مهم آن است با تمرین در ذهن ما جایگزین شود.

اطلاعات به هم متصل شده‏اى كه شما زیاد استفاده مى‏كنید و در مدت كوتاهى به معلومات شما تبدیل مى‏شوند، فقط به این دلیل است كه مورد استفاده قرار گرفته‏اند. حال با اطلاعاتى كه به طور مرتب مورد استفاده ما نیستند، چه كار كنیم؟ اصلاً نگران نباشید! فقط كافى است چند وقت یك بار آنها را در ذهن مرور كنید. در این صورت، وقتى كه به آنها نیاز دارید، آن اطلاعات به یاد شما مى‏آیند. این كاربرد مرتب است كه بر چگونگى نگه دارى اطلاعات در ذهن، نظارت مى‏كند.



11 -علت فراموشكارى چیست؟ ریشه مشكل فراموشى در كجاست؟ اگر به دقت توجه كنید، مى‏بینید علت این است كه به موقع حضور ذهن نداشته‏ایم. ذهن ماغایب و در حقیقت در جاى دیگرى بوده است. ما در شرایط معین، كارهایى را انجام مى‏دهیم كه وقتى بعد مى‏خواهیم آن وضعیت یا كارها را به خاطر آوریم، موفق نمى‏شویم و این، یعنى فراموشكارى.

براى حل مشكل فراموشكارى، باید مطمئن باشید كه در لحظه‏اى كه دارید آن كارهاى معین را انجام مى‏دهید، ذهن شما حاضر است و غایب نیست. وقتى شما بدون تفكر درباره عملى، آن را نا خود آگاه انجام مى‏دهید، در واقع آن را در ذهن خود ثبت نمى‏كنید؛ پس در آینده نیز چیزى را به خاطر نمى‏آورید. راه حل آن است كه آگاهانه عمل كنید و اطمینان حاصل كنید كه به اندازه كافى توجه و حضور ذهن دارید.



12 -چه كار كنیم كه مجبور نباشیم یك مطلب را بارها و بارها بخوانیم تا بتوانیم آن را به ذهن بسپاریم و به عبارتى چگونه مى‏توانیم حافظه مطالعاتى خود را تقویت كنیم؟ شما باید خوب خواندن (خواندن مؤثر) را یاد بگیرید.

خواندن مؤثر، یعنى تلاش براى تبدیل واژه‏ها به اندیشه‏ها، افكار و پاسخ‏ها.

خواندن مؤثر، چیزى بیشتر از شناخت و درك مفهوم ساده كلمات است. خواندن انفعالى و مكانیكى، باید به خواندن فعال و تهاجمى تبدیل شود. خواندن شما وقتى فعال است كه با تلاش، كلمات را ذره ذره و بخش به بخش هضم كنید و از آنها اندیشه بسازید؛ اندیشه هایى مفید، مؤثر و حیاتى. این گونه خواندن، وقت بیشترى مى‏برد، اما شما را از زحمت چندین بار خواندن خلاص مى‏كند.

اولین قانون در خواندن مؤثر آن است كه اندیشه اصلى مطلب را استخراج كنید و حول محور آن با ذهن خود كار نمایید.



13 -براى تقویت حافظه ناچارید كه تمركز حواس داشته باشید. تمركز، یعنى توجه و دقت اختصاصى، انحصارى و منحصر به فرد، درباره یك شى‏ء، یك هدف، یا یك موضوع.

شما چگونه مى‏توانید تمام توجه و دقت خود را به طور كامل به یك موضوع اختصاص دهید؟ براى رسیدن به این هدف، باید قانون اصلى تمركز را به كار ببرید؛ خود را درگیر كنید.

چگونه خود را درگیر كنید؟ جواب مهم و طلایى ما این است: سؤال كنید؛ شما با سؤال كردن، شروع به فكر كردن مى‏كنید. وقتى مطالب را با هدف یافتن پاسخ‏هاى معین براى پرسش‏هاى معین بخوانید، این امر حافظه شما را در یادگیرى مطالب تقویت مى‏كند.



14 -براى تقویت حافظه یك دفتر یادداشت تهیه كنید و از مطالبى كه معمولاً فراموش مى‏كنید، فهرستى تهیه كنید.

فهمیدن این كه چه مطالبى را فراموش مى‏كنید، از آن جهت مفید است كه مى‏توانید براى فراموش نكردن آنها بیشتر تمركز ایجاد كنید.

مشكل اساسى آن است كه ندانید چه مطالبى را فراموش مى‏كنید.

این روش فایده بزرگ دیگرى هم دارد. شما وقتى فهرستى از فراموش كارى‏هاى خود تهیه مى‏كنید، خود را هم متقاعد مى‏سازید كه حافظه شما چندان هم خراب نیست و فقط در موارد محدودى كه فهرست آن را در اختیار دارید، دچار مشكل هستید و تازه مى‏فهمید كه بسیارى از موارد هم راه حل هایى بسیار ساده و آسان دارند و در واقع شما از دو جهت مشكل خود را كوچك‏تر مى‏كنید.



15 -مطالبى را كه ممكن است فراموش كنید، به صورت سؤال در آورید و در طول امروز چندین بار آن سؤال را خود بپرسید. اغلب مسائل، با ایجاد سؤال در ذهن شما حك مى‏شوند و تصویر سؤال، نا خود آگاه با تصویر پاسخ آن، حالت تداعى پیدا مى‏كنند؛ اما احتمالاً سؤالاتى هستند كه با این روش به آسانى پاسخ آنها را به خاطر نمى‏آورید و باید توجه و دقت خاصى به خرج دهید و از روش‏هاى دیگرى نیز استفاده كنید.



16 -براى تقویت حافظه خود مى‏توانید از دیگران بخواهید كه سؤالاتى را كه احتمالاً پاسخ آنها را فراموش مى‏كنید، از شما بپرسند. با تكرار این تمرین، شما بر نقاط ضعف حافظه خود تسلط پیدا مى‏كنید و فرا مى‏گیرید كه همیشه آماده پاسخ به هر سؤالى باشید و در نتیجه ذهن شما مطلب مورد نظر را به صورت آماده باش نگه مى‏دارد تا آرام آرام آن مطلب به دانسته‏هاى ناب و دائم شما اضافه گردد.

فرقى نمى‏كند كه چه كسى آن سؤالات را از شما مى‏پرسد؛ خود شما خوب مى‏فهمید كه چه وقت خوب و كامل پاسخ داده‏اید و چه وقت پاسخ را از خود ساخته‏اید؛ پس خود را فریب ندهید.



17 -یك روش مؤثر دیگر براى تقویت حافظه آن است كه از متدهاى كمكى استفاده كنید. شما مى‏توانید از قلم و كاغذ یارى بجویید و مفاهیم، ارقام یا مطالبى را كه در حفظ آنها مشكل دارید، بر روى كارت‏هاى كوچكى بنویسید و هر روز چند دقیقه را صرف باز نویسى فهرستها نمایید. دقت كنید كه كدام مطلب را به خاطر دارید و كدام را هنوز فراموش مى‏كنید. فهرست جدید دیگرى از مطالبى كه بیشتر فراموش مى‏كنید، تهیه كنید و دوباره آنها را تمرین كنید.

وقتى بدانید چه مطالبى را فراموش كرده‏اید، به راحتى مى‏توانید در جهت حفظ آن اقدام كنید. هر چه بیشتر مطلب مهم را فراموش كرده باشید، كمتر احتمال دارد كه مجدداً آنها را فراموش كنید. این را بدانید كه به خاطر سپردن مطلبى به دفعات در حافظه، مؤثرتر است از این كه آن مطلب یك بار و در موقعیتى خاص در ذهن شما جاى گرفته باشد.



18 -یك مطلب مهم در افزایش كارآیى حافظه آن است كه بدانید دقیقاً چه مطلبى را باید به خاطر بسپارید. فهرستى از نكاتى كه باید همیشه در ذهن آماده داشته باشید، تهیه كنید تا به سؤالات مربوطه به طور موفقیت‏آمیز و سریع پاسخ بگویید و از تكرار مطالبى را كه نیازى به یادآورى مداوم و همیشگى آنها ندارید، پرهیز كنید تا ذهن خود را بیهوده خسته نكنید. مردم وقت زیادى صرف یادگیرى مطالبى مى‏كنند كه به طور منطقى از آنها انتظار نمى‏رود كه به خاطر داشته باشند.

همیشه از خود بپرسید كه آیا لازم است این مطلب را به خاطر بسپارم یا اگر بتوانم در مواقع لزوم از آن استفاده كنم، كافى است؟



19 -از صدر المتألهین نقل مى‏كنند كه مى‏گفت: تعقل و تعلق هرگز یك جا جمع نمى‏شوند. او داستانى را درباره یكى از دوستانش نقل مى‏كند كه حافظه‏اى بسیار قوى داشت و در یادآورى علوم كلى و سنگین بسیار توانا بود؛ اما طى حادثه‏اى جذب مادیات شد و تعلقات مادى و دنیایى چنان توجه او را به خود جلب كرد كه قدرت سرشار حافظه خود را آرام آرام از دست داد؛ به گونه‏اى كه در ساده‏ترین مسائل تعقلى در مى‏ماند.

به عقیده ملاصدرا، هر چه مشغله‏هاى فكرى و تعلقات دنیایى و افكار حاشیه‏اى از ذهن آدمى دور شود، قدرت تمركز بر مطالب خاص و توانایى به حافظه سپارى آن چه شایسته و ارزشمند است، بیشتر مى‏شود.



20 -بنابر آموزه‏هاى اسلامى نیز راهكارهایى براى تقویت حافظه وجود دارد: 1. پرخورى نوعى حماقت را به همراه مى‏آورد و قواى عقلى را ضعیف مى‏كند و كم خورى یكى از راه‏هاى زیاد شدن حافظه است. 2. زیاده از حد آب خوردن و بدون احساس نیاز آب نوشیدن، موجب كندى ذهن مى‏شود. 3. مسواك زدن منظم، حافظه را زیاد مى‏كند و بى توجهى نسبت به بهداشت دهان و دندان، موجب بروز حالات و امراضى مى‏گردد كه فراموشى و كند ذهنى ایجاد مى‏نماید.

4. شست‏وشوى بینى یا استنشاق آب، یكى از راه‏هاى تقویت و گشایش حافظه است. بدیهى است كه اصلاح وضعیت تنفسى و رسیدن اكسیژن كافى به مغز، قدرت قواى ذهنى را افزایش مى‏دهد.

5. حجامت در محل متعارف آن یعنى میان دو كتف، یكى از عوامل افزایش حافظه است و علاوه برآن، بر عقل نیز مى‏افزاید. جالب است كه میان افزایش تحرك و قدرت جابه جایى اجزاى خون كه با حجامت و فصد حاصل مى‏گردد با خون رسانى صحیح و آسان به كوچكترین عروق مغزى، رابطه نزدیكى وجود دارد. 6. خواب كوتاه قبل از نهار (قیلوله) از عوامل تقویت حافظه و ترك آن از عوامل فراموشى شمرده شده است. 7. مویز، كندر، سیب، انار، به، سركه، بادام و پسته، پیاز و سیر، شیر گوسفند و فلفل سیاه براى تقویت حافظه، مفید هستند.


نتیجه

چیزى به نام حافظه ضعیف وجود ندارد. حافظه‏ها دو نوعند؛ تربیت شده و تربیت نشده. فقط باید بدانیم كه ما كدام یك از این دو نوع حافظه را داریم و در صورت نیاز براى تربیت و پرورش حافظه خود اقدام اساسى كنیم. روش‏هاى تقویت حافظه فراوانند و شاید بسیارى از آنها از حوصله این بحث خارج باشد و شاید هم اغلب راهكارها به تمرین و ممارست ختم شود كه كارى عملى است و نه تئورى.

آن چه ما قصد بیان آن را داریم تلنگرى به ذهن‏هاى تسلیم شده‏اى است كه گمان مى‏كنند هرگز نخواهند توانست طلسم فراموش كارى خود را بشكنند. آنها باید بدانند كه براى داشتن یك حافظه قوى و نیرومند، لازم است زحمت بكشند و با روش‏هاى علمى و مجرب، از سرمایه وجودى خود استفاده كنند.

به قول نیكلاس راو: «حافظه، گنجینه‏اى است كه اگر مى‏خواهیم از آن به قدر نیاز یارى بگیریم، باید به آن بها بدهیم و برایش سرمایه گذارى كنیم.»

  نویسنده : نازنین ׀ تاریخ : جمعه 27 خرداد 1390׀ نظرات


 
CopyRight 2009 , learnsomething.Mihanblog.Com , All Rights Reserved
Powered By Mihanblog | Template By : Kashkul.Com - P30Temp.Co.Cc